Rani život i obrazovanje
Rizah Gruda rođen je 1946. godine u Gusinju, od oca Murata i majke Rabe rođene Tošić.
Osnovnu školu pohađao je u Gusinju, a srednju Učiteljsku školu završio je u Prizrenu, 1967.
Dalje obrazovanje nastavio je na Prirodno-matematičkom fakultetu u Prištini, gdje je studirao geografiju i diplomirao u roku od tri i po godine .
Profesionalni angažman i karijera
Nakon studija, Gruda prelazi u Novi Pazar (od 1968. godine) i radi kao profesor geografije u Osnovnoj školi „Rifat Burdžović Tršo“, gdje je službovao dug niz godina i gdje je i penzionisan .
Bio je jedan od osnivača Stranke demokratske akcije (SDA) za Sandžak, kao i osnivač odbora SDA u nekoliko evropskih zemalja: Francuska, Njemačka, Švicarska, Austrija i Luksemburg .
Politička uloga i društveni rad
U periodu uvođenja višestranačja u Jugoslaviji, Gruda je bio narodni poslanik u Parlamentu Republike Srbije (od 1990. do 1995.) .
Bio je i ministar za obrazovanje u Vladi Sandžaka između 1991. i 1993. godine, važnog vremena političke borbe za prava Bošnjaka u Sandžaku .
Takođe je obavljao dužnosti u kulturnim i društvenim organizacijama: bio je predsjednik Bošnjačke kulturne zajednice Sandžaka dva mandata, te član Matice Bošnjaka Sandžaka, institucija posvećenih kulturi, znanosti i umjetnosti .
Pisani radovi, doprinos kulturi i nagrade
Gruda je autorski potpisao niz značajnih knjiga koje istražuju historiju, društvene i ekonomske prilike Plavsko-gusinjskog kraja i Sandžaka. Među najpoznatijim naslovima su:
„Privredne aktivnosti Plavsko-gusinjske kotline“ ,
„Sandžak u sjenci topova“ ,
„Gusinje – od kapetanije do mjesne zajednice“ ,
„Muslimanska bratstva u Crnoj Gori“ ,
„Nacionalno biće Bošnjaka Sandžaka“ , te monografija „Istaknuti Bošnjaci gusinjskog kraja“ .
Za svoj predan rad dobio je priznanje i plaketu grada Novog Pazara povodom Dana grada, kao i nagradu „Amir Dautović“ za doprinos afirmaciji identiteta Bošnjaka, kulture i tradicije .
Uloga u kriznim vremenima
U turbulentnim devedesetim, kada je Sandžak bio pogođen ratovima, pritiscima i prijetnjama, Rizah Gruda se isticao kao glas razuma i borac za prava Bošnjaka. Bio je narodni poslanik koji nije šutio pred represijom, već je artikulisao probleme sa kojima se suočavalo bošnjačko stanovništvo Novog Pazara i Sandžaka .
Veza sa zavičajem
Iako je živio i djelovao u Novom Pazaru, Gruda je uvijek bio duboko vezan za Gusinje, njegovo porijeklo. Većina njegovog istraživačkog i publicističkog rada naglašava značaj kulturno-istorijske baštine Gusinje i Plava kao sastavnih dijelova bošnjačkog identiteta .